Атырдьах ыйын 30 күнэ. Биэс сыл анараа өттүгэр, бу күн, Саха сирин ыспартыыбынай эйгэтэ улахан сүтүктэммитэ — ыарахан ыарыыттан, биһиги кэккэбититтэн биллиилээх тустуук, ССРС успуордун маастара, Дмитрий Коркин биир чаҕылхай иитиллэччитэ, көҥүл тустууга норуоттар икки ардыларынааҕы турнир хас да төгүллээх кыайыылааҕа Вячеслав Павлович Карпов барбыта. Кини олоҕун 74-с сааһыгар түмүктээбитэ эрээри, саха тустуутун номоҕо үйэлэргэ хаалыаҕа.
Улуу тириэньэр сылаас кынатын анныгар
Вячеслав Карпов — Чурапчытааҕы спорт интэринээт-оскуолатын бастакы көлүөнэ иитиллээччилэриттэн биирдэстэрэ, Дмитрий Петрович чаҕылхай алмааһа этэ. Кини дьылҕата Улуу Учуутал илиитигэр киирэн, боростуой уолчаантан Сойуус таһымнаах көбүөр чыпчаалын дабайар боотурга кубулуйбута.
Коркин систиэмэтэ диэн — күүһүнэн өттөйүү буолбатах, бу — толкуй, тактическай мындыр буолуу. Вячеслав ону этинэн-хаанынан баһылаабыта. Кини көбүөргэ тахсыыта — үҥкүү курдук имигэс, халбас харата хамсаныылардаах, киһи куйахатын күүрдэр албастардаах буолара. Кинини «сахсаан» соҕус быһыылаах-таһаалаах эрээри, көбүөргэ киирдэҕинэ уларыйан хаалар, утарылаһааччытын хайдах баҕарар эргитэн, кум-хам тутар кыахтаах, «сымнаҕас», ол эрэн хабыр тиэхиньикэлээх тустуук быһыытынан билинэллэрэ. Ол барыта Коркин киниэхэ иҥэрбит математическай былааннааһынын, позицияны таба туруоруу кистэлэҥин кытта ыкса ситимнээҕэ.
Кыайыы суола
Карпов кэмигэр ССРС көҥүл тустууга чөмпүйэнээтэ — аан дойдутааҕы таһымнаах күрэхтэһиинэн ааҕыллара. 1964 сыллаахха Саха АССР ыччакка первенствотыгар иккис буолар. Ол сыл Улан-Удэҕэ буолбут Уһук Илин уонна Сибиир чөмпүйэнээтигэр уолаттарга иккис миэстэни ылар. Онтон Оренбурга буолбут РСФСР чөмпүйэнээтигэр уолаттарга үрүҥ көмүс мэтээл хаһаайына.
1965 сыллаахха Чурапчыга ыытыллыбыт күрэхтэһиигэ 52 киилэҕэ Саха АССР уолаттарга чөмпүйүөнэ онтон Дьокуускайга улахаттарга эмиэ 52 киилэҕэ Саха АССР чөмпүйүөнэ буолбута.
Ярославль куоракка ыытыллыбыт РСФСР сүүмэрдиир күрэхтэһиитигэр улахаттарга иккис миэстэ (52 кг), итиэннэ бастыҥ тиэхэньикэ иһин бирииһи тутар. Черкесскэйгэ ЦС «Урожай» чөмпүйүөнэ (уолаттар, 55 киилэҕэ).
Онтон Махачкала куоракка ыытыллыбыт чөмпүйэнээккэ уолаттарга эмиэ 52 киилэҕэ ССРС чөмпүйүөнүн аатын ылар.
Ити ситиһиилэринэн кини Роман Дмитриев, Павел Пинигин, Александр Иванов олимпийскай пьедесталга тахсалларыгар суолу аспыт пионерынан буолар. Вячеслав Карпов — саха тустуута аан дойдуга тахсар аартыгын арыйсыбыт бөҕөстөрүттэн биирдэстэрэ.
Олоххо ситиһии — сиэр-майгы кыайыыта
Ыспартыыбынай карьерата түмүктэммитин кэннэ, кини элбэх ыччаты улахан көбүөргэ таһаарбыта, ол эрээри кини сүрүн миссиятын атын сиргэ көрөрө. Кини орто дойдуга кэлбит соруга — дьону үтүө майгыга, доҕордоһууга уһуйуу этэ.
Доҕотторо, үөлээннээхтэрэ ахталларынан, Слава наһаа көрдөөх-күлүүлээх, сайаҕас санаалаах киһи эбит. Дуобат дуоскатыгар даҕаны, остуол тула олорон даҕаны кини тылын-өһүн истээри мусталлара. Кини ханнык да балаһыанньаҕа дьону холкутатар, күлүүнэн-оонньуунан эмтиир дьоҕурдааҕа.
Биир маннык көрдөөх түгэн умнуллубат: «Биирдэ күрэхтэһии кылаабынай судьуйата Дмитрий Сыромятников, Славка кэпсиир анекдоттарын истэ-истэ докумуоннарын кыайан толорботох абаккатыгар киирэн кэлбит. «Дьэ доҕоттоор! Мин кэккэлэһэ хоско сарсыҥҥы туур кумааҕыларын аттара олороммун эһиги күлсэргитин истэ-истэ ордук санаан иэдэйдим… Слава, миэхэ биир эмэ анекдоту баһаалыста кэпсээбэккин ээ», — диэн турда. Слава аккаастаан көрбүтүн, судьуйа бэйэтэ илии-атах буолан көмөлөһүөх буолбутугар эрэ сөбүлэспит. Испиискэ хаатыттан танка оҥорон, судьуйаны бүтүн байыаннай эпэрээссийэҕэ киллэрэн, «Чапай!! Танки идут!!!» диэн хаһыы ортотугар «НЕТ. ЭТО КАКОЙ ТО ДУРАК СПИЧКУ ТОЛКАЕТ!» диэн түмүктээн, Дмитрий Васильевичы үктэтиигэ түбэһиннэрбит. Судьуйа кырдьыгын булан испиискэ хаатын элитэн баран, атаҕын тыаһа эрэ иһиллибит…»
Бу кыра түгэн кини ис эйгэтин, дьоҥҥо сырдыгы эрэ тарҕатар аналлааҕын туоһулуур. Кини кыайыыта — мэтээлгэ эрэ буолбатах, кини кыайыыта — дьон кутун туппутугар, алтыспыт дьонун сүрэҕэр хаалбыт сырдык өйдөбүлүгэр.
Бүгүн, биэс сыл ааспытын кэннэ, биһиги кинини ахтабыт. Көҥүл тустуу көбүөрүгэр кини хаалларбыт суола син биир сурулла сылдьар. Оҕолоро, сиэннэрэ, үөрэнээччилэрэ кини аатын ааттаталлар. Вячеслав Павлович Карпов — доҕотторун сүрэхтэригэр мэлдьи баар, өрөспүүбүлүкэбит киэн туттуута буолар. Кини сырдык мичээрэ, кини албастара, кини үтүө санаата саха успуорда сайдарын туһугар өссө да уһун сылларга угуйа туруохтара.
Сэмэн ЖЕНДРИНСКЭЙ