Саха литэрэтиирэтин эйгэтигэр Николай Николаевич Рыкунов диэн аат — судургу сурук үлэһитин эрэ ситимэ буолбатах. Кини — Нам улууһун, бүтүн өрөспүүбүлүкэ духуобунай олоҕун кынаттаабыт, тыл күүһүнэн бар дьонун сүрэҕэр «Эҥсиэли хочотун хорсун суруксута» диэн дириҥ өйдөбүлү иҥэрбит киһи. Кини кылгас ол эрэн чаҕылхай олоҕо — саха тыатын сирин, уустук, ол эрэн дьоһуннаах дьылҕатын сиэркилэтэ.
Тылга бэриниилээх буолуу сулуһа
Коля айар үлэтэ дьиҥэр хоһоонтон саҕаламмыта. Кини поэзията — тыа сирин чуумпу муудараһын, айылҕа кэрэтин уонна саха киһитин судургу, ол эрэн дириҥ философиятын кэрэһэлииллэр. Кини хоһоонноругар тыа сирин олоҕун быыллаах суола, хотон иһинээҕи сылаас салгын, сайылык киэһэтин чуумпута киирэн хаалбыттар. Тылга кини сыһыана — бу омук тыынын харыстааһын буолар. Рыкунов тылбаасчыт быһыытынан эмиэ улахан суолталаах. Кини саха ааҕааччытын Арассыыйа уонна аан дойду литэрэтиирэтин кытта билиһиннэрэр далаһаны уурбута, атын омук айымньыларын бэйэбит эппитигэр-хааммытыгар иҥэрэн, сахалыы тыыннаан таһаарара.
Бэчээт эйгэтэ — кини дьылҕата этэ
“Чуораанчык” уонна “Колокольчик” оҕо сурунаалларын холбоһуктаах эрэдээксийэлэрин отдел сэбиэдиссэйинэн (2007с) үлэлээбит сыллара — кини олоҕун саамай тыҥааһыннаах уонна суолталаах кэрчигэ. Бу кэмҥэ — уларыта тутуу, саҥа санаалар үөскүүр, идеологиялар уларыйар кэмнэрэ этэ. Маннык долгуннаах кэмҥэ өрөспүүбүлүкэ биир бастыҥ таһаарыыларыгар сэбиэдиссэйдиир — уустук сорук этэ. Рыкунов сурунааллары соҕотох информация тэрилэ эрэ курдук көрбөтөҕө. Кини суруйан таһаарыылары өрөспүүбүлүкэ дууһатын, кини кыһалҕатын, үөрүүтүн, кэскиллээх былааннарын кэпсиир тырыбыынаҕа кубулута сатаабыта. Кини суруйууларыгар оччотооҕу былаас эстэр ыарыыта да, саҥа олох долгунугар оҕустарыы да бааллара, ол эрээри кини биири хаһан да уларыппатаҕа — тыа сирин үлэһит киһитин үрдүктүк тутааһыны. Кини кириитик быһыытынан эмиэ кытаанах этэ: тыл ускуустубата диэн оонньуу буолбатаҕын, бу — норуот иннигэр улахан эппиэтинэс диэн дириҥник өйдүүрэ.
Олоҕу көрүү уонна философия
Николай Рыкунов олоҕу көрүүтэ — бу «киһилии киһи» тускулун туһугар охсуһуу этэ. Киниэхэ саамай үрдүк сыанабыл — киһи майгыта, кини чиэһэ уонна үлэҕэ эппиэтинэһэ буолара. Кини дьону дуоһунастарынан, баайдарынан-дуолларынан буолбакка, сүрэхтэрин сылааһынан, үлэлэрин түмүгүнэн сыаналыыра. 2000-с сылларга, дойдуга уларыйыы-тэлэрийии кэмигэр, үгүс киһи муммут-тэммит кэмигэр, Рыкунов бэйэтин холобурунан биир чахчыны көрдөрбүтэ: киһи бэйэтин сиригэр, бэйэтин үлэтигэр, бэйэтин бар дьонун ортотугар эрэ дьиҥнээхтик дьоллоох диэн өйдөбүлү. Кини «киһи олоҕо — кини оҥорон хаалларбыт үтүө дьыалата» диэн бириинсиби тутуһара.
Умнуллубат суол
Николай Николаевич Рыкунов 2016 сыллаахха от ыйын 21 күнүгэр, баара-суоҕа 35 эрэ сааһыгар бу олохтон барбыта. Ол эрээри кини тыына билигин да баар. Николай кириитик быһыытынан маҥнайгы ыстатыйалара 2008 сыллаахтан саҕалаан бэчээттэнэн барбыттара.
Устудьуоннуур сылларыгар норуодунай суруйааччы Николай Лугинов айар бөлөҕөр киирэн, саха литэрэтиирэтин тылбааһын 10 кинигэтин бэчээккэ бэлэмнэспитэ. Хомуурунньуктарга тахсыбыт 6 айымньылаах, тылбаастаах, 33 киритиическэй ыстатыйалардаах, атын тиэмэҕэ 15 ыстатыйа ааптара.
Маҥнайгы кинигэтин («Үтүө үгэстэри тирэх оҥостон») бэчээккэ туттаран баран илиитигэр туппакка күн сириттэн барбыта.
Иккис кинигэтин («Тыыннаах айымньы») Саха Өрөспүүбүлүкэтин Ыччат дьыалаларын уонна дьиэ кэргэн бэлиитикэтин министиэристибэтин үбүлээһининэн доҕотторо Рустам Каженкин уонна Гаврил Андросов бэчээттэппиттэрэ.
Оттон кини суруйан хаалларбыт тыллара, хаһыакка таһаарбыт ыстатыйалара — бу билигин даҕаны эдэр суруналыыстарга, бэйиэттэргэ уонна тыа сирин олохтоохторугар күүстээх иитэр-үөрэтэр күүс буолан сытар. Рыкунов диэн тыл бэйэтэ туспа суолталаах — бу төрөөбүт дойдуга таптал, тылга бэриниилээх буолуу уонна киһи быһыытынан үрдүк култуура бэлиэтэ.
Кини олоҕо — уһун, нус-хас айан буолбатах этэ. Бу — Эҥсиэли хочотун кытылыгар үүммүт от-мас курдук, кытаанах тыалларга да хамсаабакка, силиһин чиҥник түһэрэн, кэннигэр сырдык күлүгү быраҕан хаалларбыт чочуллубут чаҕылхай олох кэрэһитэ.
Сэмэн ЖЕНДРИНСКЭЙ