Афанасий Федотович Макаров 1896 сыллаахха Сылаҥ нэһилиэгэр Чыраадыма аҕатын ууһугар Мара диэн алааска төрөөбүтэ. Ийэлээх аҕата барыта алта оҕолоох этилэрэ. Онон астара-таҥастара тиийбэт буолан, Афанасий 17 сааһыгар дьонуттан көҥүллэтэн куоракка “үлэлээн аһыы” барбыта.
Онно киирэн дьиэ тутар дьоҥҥо сыстан болуотунньуктаабыта. Үчүгэйдик үлэлии сылдьан баайдар уонна дьадаҥылар оҕолорун икки ардыларыгар буолбут улахан охсуһууга түбэһэн хаайыыга быраҕыллыбыта. Онно политическай сыылынайдары кытта билсэн, доҕордоһон, бэрт элбэҕи билбитэ, нууччалыы ааҕар, суруйар буолбута.
Өрөбөлүүссүйэ буолуон эрэ иннинэ Булуҥҥа балыкка үлэлээбитэ. 1918 сыллаахха дойдутугар эргиллибитэ. Нууччалыы ааҕар, суруйар, олох кыһалҕатыгар эриллибит-мускуллубут киһини биир дойдулаахтара ревкомунан быыбардаабыттара. Афанасий Федотович ревком буолаат, сэбиэскэй былаас бастакы дьаһалларын олохтообутунан барбыта, нэһилиэнньэ ортотугар өйдөтүү үлэтин күүһүрдүбүтэ. Ревкомовецтар нэһилиэнньэттэн эт, арыы хомуурун былааннаахтык ыыппыттара. Сири баайдартан былдьаан ылан дьадаҥыларга түҥэппиттэрэ. Онно Е.К. Дьячковскай, И.А. Аммосов, Н.Н. Сивцев, С.В. Дьяконов, Н.Ф. Макаров көхтөөхтүк кыттыбыттара.
Ити курдук үлэлии-хамсыы сырыттаҕына 1922 сыллаахха баайдар тыллабырдарынан кинини бандьыыттар тутан ылбыттара уонна Чурапчыга киллэрэн хаайыыга сытыаран эрэ эрэйдээбиттэрэ-муҥнаабыттара. Кэлин Майаттан аччыгый быраата Макаров Михаил Федотович ирдээн кэлэн сайын бэс ыйыгар түүн күрэтэн дойдутугар аҕалбыта. Ити кэмҥэ өрөспүүбүлүкэ үрдүнэн бандьыыттары эһии кэмэ саҕаламмыта. Нэһилиэк аайы саҥа салайар састааптар талыллыбыттара. Афанасий Федотович нэһилиэк Сэбиэтин бэрэстээтэлинэн талыллыбыта. 1928 сыллаахха кини көҕүлээһининэн “Талаан” диэн табаарыстыба тэриллибитэ. Кини бэрэстээтэлинэн олоххо буспут-хаппыт, сытыы тыллаан-өстөөх Афанасий Федотович быыбардаммыта. Сотору кэминэн “Коммунизм кыһата” табаарыстыбаны кытта холбоһон “Коммунизм кыһата” холкуос буолбуттара. Саҥа холкуос бэрэстээтэлинэн Афанасий Макаров буолбута. Дьоҥҥо аптарытыаттаах киһи буолан эппит тылын толоттороро. Оччотооҕу кэмҥэ үгүс ыал балаҕанын хотону кытта бииргэ тутара. Ону кини араартаран туспа, тэйиччи тутууну саҕалаабыта. Сүөһүнү уопсайдааһыны, үлэни тэрийиини барытын сатабыллаахтык салайан хаһаайыстыба улаатан сайдан испитэ. Биир суол дьоһун үлэнэн улахан дьону үөрэхтээһин буолбута. 1931-1932 үөрэх дьылыгар холкуоһугар “Коммунизм кыһатыгар”, холкуостаах Макаров Корнил Николаевич дьиэтигэр ааҕар балаҕаны астарбыта. Бу ааҕар балаҕан иһинэн ликпуун үлэлээбитэ. Үлэһитинэн Таатта оройуонун Чычымах нэһилиэгин киһитин Павел Гаврильевич Петрову сирэй көрсөн кэпсэтиһэн ылбыта. Бу сытыы тыллаах-өстөөх, нууччалыы суруйар, ааҕар, араатар киһи этэ. Биир сыл устата Афанасий Федотович кинини бэйэтигэр, оҕотун курдук таптаан, маанылаан олордубута. Үөрэхтээх, билиилээх киһини, Петрову, райком салалтата боломуочунай оҥорбута.
Булгуччулаах үөрэхтээһининэн бэрт элбэх киһи хабыллыбыта. Кинилэртэн сорохторо кэлин холкуостар салайааччыларынан үлэлээбиттэрэ. М.А. Макаров биригэдьииртэн холкуос бэрэстээтэлигэр тиийэ үүммүтэ. Ф.В. Макаров I уһуннук бииргэдьииринэн, бэрэстээтэлинэн, нэһилиэк Сэбиэтин исполкомун бэрэстээтэлинэн, А.Н. Макаров биригэдьииринэн, исполком уонна холкуос бэрэстээтэлинэн үлэлээбиттэрэ. Электростанция тутуутун удаарынньыга, сэбиэскэй эргиэн туйгуна, “Бочуот Знага” уордьан кавалера Ф.В. Макаров II эмиэ бу ликпууҥҥа үөрэммиттэрэ.
Афанасий Федотович дэгиттэр дьоҕурдааҕа. Дьиэ тэриллэрин: остуолу, олоппоһу, ыскаабы, дьааһыгы оҥортуура уонна олору араас кэрэ орнаменнарынан киэргэтэрэ. Доруобуйата төһө да мөлтөөтөр атахтаах таҥас тигэр массыына атыылаһан: бүрүүкэни, көстүүмү, ырбаахыны, сону бэйэтэ быһара, тигэрэ. Кэлин көмүһү кутуунан дьарыктаммыта. Кыһыл алтаны кутан биэс салаалаах сулуһу, ол ортотугар үрүҥ көмүстэн В.И. Ленин баральебын кутан оҥорбута.
Бу оҥоһук өрөспүүбүлүкэҕэ хайҕаммыта, соҕуруу Сойуус быыстапкатыгар кыттыбыта. Кэлин бу оҥоһук ССКП Намнааҕы райкомугар хараллан сыппыта биллэр.
Афанасий Федотович бэйэтин кыанар, кытыгырас, сылбырҕа, хата киһи этэ диэн ахтыллар. Наһаа үчүгэй, хатан куоластааҕа, бэркэ ыллыыра эбитэ үһү. Остуоруйалары ураннык сааһылаан кэпсиирин дьон кэрэхсээн истэллэрэ.
Афанасий Федотович Макаров 1930 сыллаахха муус устар 3 күнүгэр буолбут Саха сирин холкуостаахтарын бастакы сийиэстэрин дэлэгээтинэн талыллан кыттыыны ылбыта биллэр. Эҥкилэ суох үтүө суобастаах үлэтэ Бочуотунай грамоталарынан, өйдөбүнньүк бэлэхтэринэн бэлиэтэммиттэрэ. Сэбиэскэй былааһы туругурдууга туруулаһан охсуспут Афанасий Федотович аата умнуллубат.
Сэмэн ЖЕНДРИНСКЭЙ