Аҕа дойду Улуу сэриитин сылларыгар фроҥҥа барбыт убайдарын, аҕаларын солбуйан адьас кыра саастаах, саҥардыы чороччу улаатан эрэр уолаттар от охсон куһуйбуттара, оҕуһунан, атынан фермаларга от-мас таспыттара. Сорохтор оскуолаҕа салгыы үөрэнэр кыахтара суох буолбута, бүтүн кэргэн ыал иитэр-аһатар киһилэрэ диэн кинилэр эрэ хаалбыттара.
Оччотооҕу колхуоска илиинэн үлэлээһиҥҥэ, Амма киэҥ хочотун хойуу отун косилканан оҕустарыыга Сергей Кузьмин улахан дьонтон хаалсыбакка үлэлиирэ. Кини от оҕустарар массыыната, бурдук ыстарар сеялката алдьанан турбута диэн суох буолара. Ол сылларга колхуос бас билэр сүрүн тиэхэньикэтинэн ааҕыллар ити массыыналары Сергей олус кичэйэн көрөрө, үксүгэр бэйэтэ өрөмүөннүүрэ, сезон устата тохтоло суох үлэлииллэрин туһугар туох-баар нуустатын ууран туран кыһаллара.
Тиэхэньикэҕэ дьоҕурдаах үлэһити кэнники тырахтарыыстар куурустарыгар ыыппыттара. Онно ситиһиилээхтик үөрэнэн, аныгы үйэ тимир көлөтүн тэһиинин тутар кыахтанан төрөөбүт-үөскээбит колхуоһугар кэлин механизатор аатын сүкпүтэ. Сергей Тимофеевич Кузьмин Карл Маркс аатынан сопхуос киэн туттар тырахтарыыһыгар тиийэ үүммүтэ.
Кини ордук таһаарыылаахтык, кырдьык да тиритэн-хорутан тахсар күнү кытта тэҥҥэ олорон-туран тохсус пятилетка сылларыгар күүскэ үлэлээбитэ. Төрөөбүт Амматын нэлэмэн хочолоругар күөх быйаҥы кэбиһэн кэккэлэтэспитэ, сир оҥорсубута, оттообута-мастаабыта. Оттон пятилетка түмүктээһиннээх сылыгар “ДТ-75” мааркалаах тыраахтырынан оҥорбут үлэтэ 2395 эталоннай гектарга тэҥнэспитэ. Итинник үрдүк көрдөрүүнү сопхуоска кини эрэ ситиспитэ. Ол да иһин сопхуос 1975 сылга чөмпүйүөн тырахтарыыһын аатын сүгүөн сүкпүтэ.
“Тыраахтыр төһө да тимир, ыстаал көлө буолбутун иһин, күннэтэ көрүннэххэ, оҥоһуннахха эрэ тигинэччи үлэлиир. Киниэхэ кичэллик сыһыаннастахха, туох эмэ саахалланыах курдук буоллаҕына, ону тутатына туоратан, ыпсаран биэрдэххэ, кини үйэтэ эмиэ уһуур”, — диэбиттээҕэ Сергей Тимофеевич. Итинник тыллары уопуттаах тырахтарыыс эдэрдэргэ туһаайан өрүүтүн этэрэ.
Кини өр сылларга урууллаан кэлбит тыраахтырынан тохтоло суох үлэлээн, тиэхэньикэҕэ дьиҥнээх хаһаайынныы сыһыаннаһарын өссө биирдэ бигэргэтэрэ. Оттон ССКП XXV сийиэһэ үлэлиир күннэригэр чөмпүйүөн үрдүк аатын түһэн биэрбэт гына үлэлээбитэ. Ыраах да, чугас да хочолортон фермаларга кэбиһиилээх отторун, оту-маһы таһыыга таһаарыылаахтык үлэлиирэ, күннээҕи нуорматын аһара толороро.
Сэмэн Жендринскэй