“Түмсүү – төлкө төрдө”
Мандар Уус.
Ааспыкка, 1974-1994 сыллааҕы көлүөнэлэр көрсүһүүлэрин кэмигэр, Чурапчы нэһилиэгин олохтооҕо, 1-кы Чеченскэй хампаанньа кыттыылааҕа Мирон Михайлович Игнатьев, РФ Дьоруойа Бурхаат ийэтин Варвара Николаевна Максимованы көрсөн, биһиги улууспутугар бойобуой дьайыы бэтэрээннэрин түмсүүтүн үлэтин, хайысхатын туһунан бэрт кылгастык сырдаппыт эбит.
Онуоха, бэйэтэ иитээччи идэлээх итиэннэ анал байыаннай дьайыы хаамыытын этинэн-хаанынан билбит, хорсун буойун күн күбэй ийэтэ, И.Н. Гуляев аатынан Туора Күөл орто оскуолатын, оскуолаҕа киирэ илик оҕону иитэр-үөрэтэр салааҕа муусука уһуйааччытынан үлэлиир Варвара Николаевна уһата-кэҥэтэ барбакка күн-бүгүн Чурапчы нэһилиэгэр 6 киһилээх дэлэгээссийэни: анал байыаннай дьайыы кыттыылааҕын огдооботун Сардана Репинаны, Таатта улууһугар “Аҕа дойдуну көмүскээччилэр” пуонда координаторын Туйаара Орлованы, улуус үөрэҕин управлениетын методиһын Мира Луковцеваны, социальнай көмүскэллээх буолуу управление салайааччытын солбуйааччы Елена Дедюкинаны, бойобуой дьайыы бэтэрээнэ Айаан Алексеевы илдьэ кэлэ сырытта.
Миигин кытары төлөпүөнүнэн кэпсэтэригэр: “Тааттабытыгар бу эһиэнигэр майгынныыр түмсүүбүт суох, уолаттар бары үтүөх-батаах, ыһыллан сылдьаллар. Бу маны барытын сааһылыырга, түмэргэ көрсөн кэпсэтиэҕиҥ, сүбэлэһиэҕин, уопуккутун үүлэстиҥ”, — диэн көрдөспүтэ.
Инньэ гынан бүгүн сарсыардаттан, күүтүүлээх күндү ыалдьыттарбытын мааны Маҕаайы алааһын үрдүгэр көрсөн, сахалыы сиэринэн алгыстаах алаадьыны, көөнньөрүллүбүт быырпаҕы айах тутан көрүстүбүт. Манна Чурапчы улууһуттан бойобуой дьайыы бэтэрэннэрэ Савелий Дьячковскай, Мирон Игнатьев, Иван Адамов, Иван Сивцев, Василий Монастырев кыттыыны ыллылар.
Маҥнай 1200 үөрэнээччилээх лингибиис-учуонай Семен Новгородов аатынан Чурапчы орто оскуолатыгар сылдьан, дириэктэр Михаил Игнатьевы итиэннэ оскуола педагогическай састаабын кытары ирэ-хоро кэпсэтэн “Саллаат паартатын” көрдүлэр иһиттилэр. Оскуола администрацията үөрэ көрсөн, бэйэлэрин үлэлэриттэн кылгастык сырдаттылар, анал байыаннай дьайыы кыттыылаахтарыгар ананан оҥоһуллубут муннугу көрдөрөн арыаллаан илдьэ сырытта.
Манна даҕатан эттэххэ, Таатта улууһун Туора Күөл бөһүөлэгин олохтооҕо, 26 саастаах Родимир Максимов сахаттан 8-с киһинэн Арассыыйа Дьоруойа үрдүк ааты ылбытын бары үөрэ истибиппит! Салгыы Чурапчы нэһилиэгин килбэйэр киинигэр турар, 2019 сыллаахха оҥоһуллан туруоруллубут “Долг. Честь. Мужество” мемориалга, бойобуой сорудахха сылдьан суорума суолламмыт уолаттары кэриэстээн тыыннаах сибэкки дьөрбөтүн ууруу сиэрэ-туома ыытылынна.
Ити кэнниттэн “Бырааба” томторугар, буойун-учуутал Иван Павлов аатынан Албан аат мусуойун кэрийэн көрдүлэр, манна саппаас хапытаана Михаил Дьячковскай мусуой ис тутулун, сэдэх экспонаттары көрдөрдө. Маныаха Варвара Николаевна мусуой үлэтин үрдүктүк сыаналаан туран, бэйэтин оҕотун Бурхаакка анаммыт быыстапканы Чурапчыга аҕалан ый кэриҥэ курдук бириэмэҕэ аҕалан туруоруон сөбүн туһунан этиннэ. Саппаас майора, аҕа настаабынньыкпыт Семен Никитин кэлбит ыалдьыттарга махтанан туран, инники үлэлэригэр-хамнастарыгар ситиһиини баҕарда, бэйэтин туһунан кинигэни бэлэхтээтэ.
Эбиэттэн киэһэ 14 чааска, улуус дьаһалтатыгар “Чурапчы улууһа” МО баһылыгын социальнай боппуруостарга солбуйааччы Мария Кронникованы кытары төгүрүк остуол тэрилиннэ. Бу көрсүһүүгэ, сэрииттэн кэлбит уолаттар эйэлээх олоххо толору реабилитацияны ааһыыларыгар тобулар суолга, элбэх дьоһуннаах этиилэр киирдилэр. Инникитин Таатта уонна Чурапчы улуустара бырааттыы сыһыаннаһыыларыгар, хардарыта көмөлөсүһэн сылдьыыларыгар тылынан да буоллар сөбүлэҥ түһэристилэр.
Көрсүһүү түмүктэнэр чааһа, 1-кы Чеченскэй хампаанньаҕа өстөөх тоһууругар суорума суолламмыт Рома Ноговицын аатынан уулуссаҕа, киниэхэ анаммыт “Өйдөбүнньүк” искибиэргэ тахсан санаа астастаһыыта буолла. Итини сэргэ Корякиннар тиэргэннэригэр сылдьан, анал байыаннай дьайыыга сырдык тыына быстыбыт Сергей Юмшановка ананан ыйаммыт мэҥэ тааһыы көрдүлэр.
Сүрдээх туһалаах, киэҥ эйгэни хабар көрсүһүү тэрилиннэ, кэлбит ыалдьыттар үгүс идеялаах, Чурапчы туһунан үтүө өйдөбүллээх, дириҥ махталлаах айаннарын аартыгар туруннулар.
Сэмэн ЖЕНДРИНСКЭЙ, Чурапчы улууһун бойобуой дьайыы бэтэрээннэрин түмсүүтүн салайааччыта, гвардия сержана. Ааптар хаартыскаҕа түһэриитэ