1925 сыллаахха муус устарга баартыйа Саха уобаластаа5ы кэмитиэтин бүрүөтүн уурааҕынан орто үөрэх кыһаларын үөрэнээччилэриттэн, үлэһит ыччаттан бастакы национальнай артыыстар труппалара хомуллубута. Онно киирбиттэр ортолоругар Т.П. Местников, В.В. Местников, М.Е. Федорова, К.И. Гоголев о.д.а бааллара. Бу бастакы национальнай артыыстар труппалара Нуучча норуодунай тыйаатырын иһинэн үлэлээбитэ.
1925 сыл алтынньы 17 күнүгэр труппа, драматург Н.Д. Неустроев “Куһаҕан тыын” диэн драматын туруорбута. Дьэ ол күнтэн ыла Саха тыйаатырын устуоруйата саҕаламмыта. Биллэрин курдук, 1930 сыллаахха Саха судаарыстыбаннай драматическай тыйаатыра тэриллибитэ. Онно айар кэлэктииби тэрийии соруга турбута.
Тыйаатырга кэккэ талааннаах ыччаттар кэлбиттэрэ, дириэктэринэн Тарас Павлович Местников анаммыта. Сотору сорохтор Москубаҕа А.В. Луначарскай аатынан үнүстүүт иһинэн тыйаатыр устуудьуйатыгар үөрэххэ барбыттара. Кинилэр 1936 сыллаахха үрдүк үөрэхтээх артыыс дипломун ылан төрөөбүт дойдуларыгар үлэлии кэлбиттэрэ. Олор ортолоругар РСФСР уонна Саха АССР норуодунай артыыстара М.В. Слепцова, М.Д. Слепцов, А.П. Петров, Саха АССР ускуустубатын үтүөлээх диэйэтэлэ Н.Д. Слепцов-Туобулаахап уо.д.а. бааллара. Таарыччы аҕыннахха, бастакы артыыстарбыт үчүгэйдик үөрэнэн, үлэлээн үнүстүүт Кыһын знамятын илдьэ кэлбиттэрэ. Билигин ол Саха тыйаатырын мусуойугар күндү өйдөбүнньүк буолан ууруллан турар.
Саха бастакы национальнай тыйаатырын труппатын тэрийиигэ, Саха драмтыйаатырын уонна Москубаҕа бастакы саха устуудьуйатын аһыыга, онно артыыстары үөрэттэриигэ Т.П. Местников киһи, артыыс, салайааччы, тэрийээччи быһыытынан улахан өҥөлөөх. Кини – хас да көлүөнэ артыыстар амарах аҕалара, улахан учууталлара, истиҥ доҕордоро, үтүөкэн сүбэһиттэрэ этэ.
Т.П. Местников 1904 сыллаахха олунньу 22 күнүгэр Чурапчы оройуонун Бахсы нэһилиэгэр төрөөбүтэ. Кини ускуустубаҕа улахан олоҕу олорон 1957 сыллаахха Саха литэрэтиирэтин уонна ускуустубатын Москубаҕа ыытыллыахтаах дэкээдэтэ буолуон аҕай иннинэ 53 сааһыгар өлбүтэ. Ол дэкээдэни тэрийиигэ улахан үтүөлээҕэ.
Кини үөрэттэрбит, көмөлөспүт киһитэ, ССРС норуодунай артыыһа Д.Ф. Ходулов бу курдук суруйан турардаах: “Тарас Павлович мин учууталым. Бу олус сэмэй, ис киирбэх, улахан өйдөөх киһи. Бэйэтин тас дьүһүнүнэн, сатабыллаахтык кэпсэтэринэн биһигини олус абылыыра уонна бэйэтигэр тардара. Кини миэхэ артыыс буоларбар көмөлөспүтэ”.
Тарас Павлович Саха муусукатын култуурата сайдыытыгар, онно каадырдары бэлэмнээһиҥҥэ эмиэ үгүстүк түбүгүрбүтэ. Кини саха хоровой ускуустубатын тэрийсибитэ, талааннаах ыччаттары хорга ылыыга утумнаах үлэни ыыппыта.
Композитор Марк Николаевич Жирковка үгүс өрүттээх көмөнү оҥорбута.
Бэйэтэ ырыаһыт, артыыс быһыытынан эмиэ киэҥник биллэр. Тэрийсибит тыйаатырын сценатыгар нуучча, саха драматурдара суруйбут пьесаларын туруорууга көхтөөхтүк кыттыбыта. Тарас Павлович, Максим Горькай “Түгэххэ” диэн пьесатыгар ситиһиилээхтик оонньообутун үгүстэр хайҕаабыттара. Онно кини Бубков оруолун толорбута.
Худуоһунньук Г.М. Туралысов маннык суруйбута: “Ити кэмҥэ Тарас Павлович мин биир саамай сөбүлүүр артыыһым этэ. Кини Ойуунускай “Бассабыыгыттан” Баай Баҕарыынньа, “Кыһыл ойуунуттан” Хатан Тэмиэрийэ уобарастарын олус үчүгэйдик, киһи өйүгэр хатанан хаалар гына оонньообутун умнубаппын. Ситинтэн ыла, биһиги олохпут, үлэбит уонна айымньыбыт тыйаатыры кытта быстыспат сибээстэммитэ. Тарас Павлович өр кэмҥэ дириэктэрдээбитэ, артыыстаабыта, хорга ыллаабыта, опера солуһа буолбута”.
Т.П. Местников аҥардас Чурапчыттан ускуустуба 20-тэн тахса маастардарын үөрэтиспитэ.
Кинилэртэн РСФСР уонна Саха АССР норуодунай артыыһа П.М. Решетников,
Саха АССР ускуустубатын үтүөлээх диэйэтэлэ Н.Д. Слепцов-Туобулаахап,
РСФСР уонна Саха АССР норуодунай артыыһа М.Д. Слепцов уо.д.а. ааттарын бүгүн ким барыта билэр.
Үөрэнээччилэрэ кини сырдык аатын махталынан ахталлара.
Холобур, ССКП XXV сийиэһин дэлэгээтэ, РСФСР уонна Саха АССР үтүөлээх артыыһа, Саха тыйаатырын кылаабынай режиссера Ф.Ф. Потапов: “Тыйаатырга артыыс быһыытынан эргиллиибин Тарас Павлович Местниковы кытта көрсүһүүм быһаарбыта. Кини миигин бэйэтин тыйаатырыгар үлэҕэ ылбыта. Бу үрдүк култууралаах, үтүө майгылаах, өй-санаа өттүнэн ыччаты элбэххэ иитэр, курустаал таас ыраас дууһалаах улахан артыыс этэ”, — диэн ахтыбыта.
Сэмэн ЖЕНДРИНСКЭЙ