Урукку сыллартан хаһыат, сурунаал нөҥүө үлэни өрө туппут, норуокка кэпсэлгэ киирбит дьону сырдатан, холобур гынан кэпсииллэрэ. Кинилэр үлэлэрин-хамнастарын, олохторун үүнэр ыччакка сырдаталлара. Маннык санаанан салайтаран, оройуон үлэтин историятыгар сүҥкэн кылааттаах, бухгалтер курдук уустук идэни толору баһылаабыт, финансист быһыытынан бэриниилээхтик үлэлээбит, ыччакка холобур буолар ытык киһибит Евдокия Дмитрьевна Соловьева үлэтин-хамнаһын, ону тэҥэ киһи быһыытынан эҥкилэ суох үтүө майгытын-сигилитин, чахчы даҕаны холобур буолар диэн санааттан, сэһэргиэхпитин баҕарабыт.
Евдокия Дмитриевна Соловьева 1952 сыллаахха ыам ыйын 20 күнүгэр Кэбээйи оройуонун Сииттэ нэһилиэгэр Соловьев Дмитрий Семенович, Дьячковская Мария Семеновна биэс оҕолоох дьиэ кэргэҥҥэ бастакы оҕонон күн сирин көрбүтэ. Аҕата Дмитрий Семенович Аҕа Дойду сэриитин кыттыылааҕа. Кини 1942 сыллаахха сэриигэ ыҥырыллан баран 1948 сыллаахха төннөн кэлбитэ. Дойдутугар кэлэн биригэдьииринэн, кассирынан өр сылларга үлэлээбитэ. Ийэтэ Мария Семеновна Чурапчы оройуонун Кытаанах нэһилиэгиттэн төрүттээх. Чурапчы колхуостара көһөрүллэн барбыттарыгар Сииттэҕэ тиийэн баран кийиит буолан хаалбыта.
Евдокия Дмитриевна 1959 сыллааахха Сииттэ начаалынай оскуолатыгар бастакы кылааска үөрэнэ киирбитэ. 1969 сыллаахха Сылан орто оскуолатын бүтэрбитэ. 1972 сыллаахха Одьулууннааҕы СПТУ-га үөрэнэн бухгалтер идэтин баһылаабыта. Үөрэҕин бүтэрээт, Чурапчы оройуонун Культура отделыгар кассирынан үлэтин саҕалаабыта. Бу кэмнэргэ Чурапчы райфинотделыгар сэбиэдиссэйинэн Марфа Семеновна Оконешникова кылаабынай бухгалтерынан Илья Спиридонович Тимофеев үлэлээбиттэрэ. Оройуон үбүн салаатын үлэһиттэрэ саҥа кэлбит специалистарга ыарырҕатар боппуруостарыгар сүбэлээн, ыйан-кэрдэн биэрэллэрэ. Евдокия Дмитриевна идэтин баһылыырыгар сүбэлээн — амалаан, ыйан-кэрдэн үөрэппит киһинэн быһаччы эттэххэ наставнигынан Илья Спиридонович буолбута. 1974 сыллахха эдэр кэскиллээх, үлэһит кыыһы бэлиэтии көрөннөр Культура отделыгар кылаабынай бухгалтерынан анаабыттара. Идэтин толору баһылаан 1993 сыл ахсынньы ыйга диэри уон тоҕус сыл кылаабынай бухгалтерынан үтүө суобастаахтык, кыһаллан туран үлэлээбитэ. Евдокия Дмитриевна Культура отделыгар үлэлиир кэмнэригэр бухгалтерия үлэтин нууччалыы эттэххэ “идеальнай” гына оҥорбута. Ол курдук саҥа үлэлэрин саҕалаан эрэр специалистары үчүгэй үлэлээх Культура отделын бухгалтериятыгар ыытан докумуон хайдах сөпкө тигиллэриттэн саҕалаан бухгалтерия үлэтин барытын ымпыгар-чымпыгар тиийэ билиһиннэрэллэрэ. Эдэр специалистар үлэлэрин саҕалыылларыгар чэпчэки буолара. Кини үлэлиир кэмнэригэр Культура отделын отчуота кэмигэр, сөпкө оҥоһуллан туттарыллара, атыттарга холобур буолара. Евдокия Дмитриевна оройуоҥҥа бастыҥ үлэлээх тарбахха баттанар бухгалтердар истэригэр киирбитэ. Элбэх эдэр үлэһиттэргэ бэйэтин билиититтэн бэрсэн, үөрэтэн, быһааран, үлэҕэ бастакы хардыыны оҥороллоругар үлахан көмөнү оҥорбута.
Культура отделыгар үлэлии сырыттаҕына 1994 сыллаахха Михаил Николаевич Мохначевскай, Марианна Федоровна Толстоухова ыҥырыыларынан Үп салаатыгар бюджет отделын начальнигын солбуйааччытынан үлэлии киирбитэ. Бу сыл кулун тутар ыйтан бюджет отделын начальнигынан анаммыта. Ити кэмнэргэ үп-харчы кырыымчык буолан үлэлииргэ ыарахан этэ. Хамнас хас да ый төлөммөккө, тэрилтэлэр ороскуоттарын, нолуоктарын бэйэлэрин икки ардыларыгар сыаналаах кумааҕынан аахсаллара. Бу уустук кэмнэргэ оройуон бюджетын туолуутугар күүскэ үлэлэспитэ. Сыл аайы доруобуйа харыстабыла, культура, үөрэх управлениеларын экономистарын кытта Үп Министиэристибэтигэр киирэн бюджет ылыныытыгар үлэлэспитэ. Евдокия Дмитриевна сыыппарата чуолкай буолан улахан харгыһы көрсүбэккэ түргэнник оройуон бюджетын көмүскээн кэлэллэрэ. Онтон 2001 сылтан сүрүннүүр специалиһынан сынньалаҥҥа барыар диэри үтүө суобастаахтык үлэлээбитэ. Финансовай операциялар уонна хонтуруол отделыгар үлэлиир кэмнэригэр бухгалтердарга өйдөөбөтөх боппуруостарын холкутук өйдөнөр гына быһааран, сүбэлээн биэрэрэ, бэйэтэ үлэтигэр эппиэтинэстээхтик сыһыаннаһар буолан атыттартан эмиэ үлэҕэ эппиэтинэстээх буолууну ирдиирэ. Ол да иһин бюджетнай тэрилтэ бухгалтердара, экономистара, салайааччылара кинини убаастыыллар, истиҥник саныыллар. 2013 сыл ахсынньы ыйга бочуоттаах сынньалаҥҥа тахсыбыта.
Евдокия Дмитриевналыын биһиги бары алтыспыт буоламмыт кинини үлэһит быһыытынан уонна киһи быһыытынан билэбит. Үлэтигэр эппиэтинэстээх, кыһамньылаах, ирдэбиллээх буолан кинини кытта үлэлииргэ судургу уонна чуолкай буолара. Кинини “Дмитриевна” диэн бары убаастаан ааттыыр буоламмыт биһиги өйдөбүлбүтүгэр биир эрэ “Дмитриевна” баар курдук саныыбыт. Кини киһи быһыытынан холку, сымнаҕас, элэккэй буолан ханнык баҕарар киһини кытта биир тэҥник уопсай тыл булан кэпсэтэр. Дмитриевнаны кытта үп эйгэтигэр эдэр саастарыттан уһуннук бииргэ үлэлээбит коллегалара өр сылларга алтыһан, истиҥник “Эдьиий Дуняттан” атыннык ааттаабаттар. Ол курдук араас кыһалҕа тирээн кэллэҕинэ оҕолорбутун, сиэннэрбитин көрсөн, кимиэхэ туох көмө наадатынан көмөлөһөн элбэхтик абыраан турардаах. Оҕолорбут “Эдьиий Дуняны” бары билэ улааттылар, истиҥник саныыллар.
Евдокия Дмитриевнаны биһиги уопуттаах, киэҥ билиилээх, үлэтигэр грамотнай, эппиэтинэстээх киһи быһыытынан билэбит, сыаналыыбыт, убаастыыбыт. Өр сыллаах үлэтэ сыаналанан Евдокия Дмитриевна элбэх бочуотунай грамоталарынан наҕараадаламмыта, Саха Республикатыгар Үп эйгэтин бэтэрээнэ. Үчүгэй киһини кытта алтыстаххына киһи өйдүүн-санаалыын уларыйар диир буоллахтарына биһиги Дмитриевнабыт биир оннук киһинэн буолара саарбаҕа суох. Үлэлээбит сылларын тухары идэтигэр бэриниилээхтик, үтүө суобастаахтык үлэлээбит буолан Дмитриевна биһиэхэ үтүө холобур оҥостор киһибит буолар.
Дмитриевна улахан дьиэ кэргэҥҥэ улааппыт, ыал улахан оҕото буолан чугас дьонугар, аймахтарыгар истиҥник сыһыаннаһар, тугун да быраҕан туран көмөлөһөр, барыларын көрө истэ сылдьар биир тутаах киһилэрэ буолар. Кини дьон туһугар олус кыһамньылаах буолан элбэх доҕоттордоох, дьүөгэлэрдээх.
Биһиги тэрилтэ дириҥник убаастыыр, киэҥ туттар киһибитин Евдокия Дмитриевнаны оройуоҥҥа Үп салаата тэриллибитэ 95 сылын көрсө истиҥник Эҕэрдэлиибит! Баар суох күндү киһибитигэр чэгиэн доруобуйаны, уһун үйэни баҕарабыт. Биһиэхэ кыһамньыҥ, истиҥ сыһыанын иһин махталбытын тиэрдэбит.
Лариса Ноева