Төрүт өбүгэбит удьуорун төрдүн ытык ситимин тутаммыт, сардаҥалаах сырдык санаанан салайтаран, өбүгэлэрбит өйүө гынан хаалларбыт үтүөкэн үгэстэрин инники күөҥҥэ тутан кыһарҕаннаах олохтоох кырыа кыһын кыйданыыта Чурапчыбыт улууһун Төлөй Дириҥэр, РФ бочуоттаах фермера, СӨ Тыатын хаһаайыстыбатын үтүөлээх үлэһитэ, Төлөй нэһилиэгин, Чурапчы улууһун Бочуоттаах олохтооҕо Василий Васильевич Смирников 70 сыллаах сырдык кэриэһигэр анаммыт “Байанай күрэҕэ” буолан ааста.
Чурапчы улууһуттан барыта холбоон 15 хамаанда кэлэн кыттыыны ыла сылдьаллар, хомойуох иһин Сылаҥ уонна Бахсы нэһилиэктэрэ кыттыыны ылбатылар. Көрүөх бэтэрээ өттүгэр, хайы сах үс түһүмэх о.э. “Боотур Уус” стадион тииригэр тоһуопка саанан ытыы,
“АК-47” автоматы ыһыы-хомуйуу, булт тиэмэтигэр биктэриинэ боппуруостарын көрүҥнэрэ күн бастакы аҥарыгар түмүктэммиттэрэ.
Тэрээһин үөрүүлээх чааһыгар “Чурапчы улууһа” МО баһылыга Степан Саргыдаев,
“Төлөй нэһилиэгэ” тыа сирин түөлбэтин баһылыга Игорь Николаев,
улууска Байанай күрэҕин бэдэрээссийэтин бэрэссэдээтэлэ Алексей Егоров,
Горнай улууһуттан өрөспүүбүлүкэҕэ “Байанай күрэҕин” төрүттэспит Потап Павлов,
Чурапчытааҕы айылҕа харыстабылын иниспиэксийэтин начаалынньыга Михаил Догордуров,
күрэхтэһии кылаабынай судьуйата Владимир Павлов, В. Смирников чугас дьонноро, доҕотторо эҕэрдэ тыллары эттилэр.
Улуус баһылыга Степан Саргыдаев: «Сааскы кус сезона чугаһаата. Быйылгы сылга эмиэ, Чурапчы улууһугар бастакы көҕөнү бултаабыт киһиэхэ, биир дьааһык ботуруону бэлэх быһыытынан туттарыаҕым», — диэн этиитин уолаттар улаханнык үөрэ иһиттилэр.
“Байанайбыт күрэҕэ инники диэки баран иһэрбитин, түмсүүбүтүн көрдөрөрүттэн, өссө дьарыктаах, өссө дьаныардаах буоларбытын дакаастаан иһэриттэн биһиги тэрийэр дьон улаханнык үөрэбит. Бүгүҥҥү күрэхтэһиибитигэр күммүт даҕаны туран биэрдэ, барыта этэҥҥэ ааһыа диэн саныыбыт. Бу күрэх түмүгүнэн улууспут сүүмэрдэммит хамаандатын тэринэммит кулун тутар 27-28 күннэригэр Дьокуускай куоракка түөрт көрүҥҥэ о.э ытыыга (карабин, тозовка, спортинг, сүнньүөх саа) уонна эстафета, чэй өрүүтэ, ойбону алларыы түһүмэхтэр ыытыллыахтара. Улаханнык саҥарбаппыт эрээри бу күрэххэ Чурапчы өрүү инники күөҥҥэ. Итиннэ даҕатан эттэххэ, бүгүн улууспут Аҕа баһылыга Степан Анатольевичка, Төлөй нэһилиэгин баһылыга Игорь Владимировичка, Смирниковтар халыҥ аймахтарыгар үчүгэй тэрээһиннэрин, улахан бириистэрин иһин бары ыспарсымыаннар, улууспут булчуттарын ааттарыттан дириҥник махтанабыт. Күрэхтэһии тэрээһинин төһө кыалларынан табыгас гына оҥоро сатаатыбыт,
Смирникотар ааттарыттан олохтоохтор кэлэннэр итии аһылыгынан ол эбэтэр чубуку, тайах этиттэн миин, кус, собо миинэ, саар самовартан хойуу чэйинэн буор босхо күндүлээтилэр”, — диэн бэдэрээссийэ бэрэссэдээтэлэ Алексей Гаврильевич эттэ.
Мантан салгыы булчуттар оллооҥҥо чэй өрөөһүнүгэр, улахан дьоҥҥо уонна оскуола оҕолоругар ойбону алларыыга, эстафета күрэҕэр күүстэрин холоннулар.
Уопсай түмүккэ, утарылаһааччыларын бэрт ырааҕынан хаалларан түһүлгэ хаһаайыттара Төлөй нэһилиэгин булчуттара кыраһыабайдык кыайаннар, Чакыр нэһилиэгин аатырбыт булчута Николай Ефремов аатыттан убаһанан наҕараадаланнылар, иккис миэстэҕэ Мугудай түмсүүлээх хамаандата тахсан Смирниковтар аймахтарын ааттарыттан эмиэ убаһа сэртэпикээтин тутан улаханнык үөрдүлэр итиэннэ үһүс миэстэҕэ кыл-мүччү Чурапчы нэһилиэгин хамаандата тиксэн эмиэ Смирниковтар аймахтарыттан убаһа сэртэпикээтин туттулар.
Итини таһынан, төһө даҕаны хараҥардар ойбону алларыыга муҥутуур кыайыылааҕы быһаарар күрэх ыытылынна, манна Арыылаах нэһилиэгиттэн эр бэрдэ Марк Демьянов миэтэрэттэн ордук халыҥнаах мууһу саллырҕаччы анньан XVII-с төгүлүн Чурапчы улууһун абсолютнай чөмпүйүөнүнэн буолла. Кинини сэргэ, 55-тэн үөһэ саастаах эр дьоҥҥо чэй өрүүтүн күрэҕин тэрийбиттэригэр, Мугуйдай нэһилиэгиттэн Анатолий Васильев кыайыылаах аатын ылла. “Байанай күрэҕин” саамай быһаарыылаах көрүҥүнэн эстафета буолар, манна уолаттар хас даҕаны мэһэйдэри ааһаллар, манна эмиэ бэйэ сочуотугар муҥутуур кыайыылааҕы быһаарар күрэҕи тэрийдилэр, кыайыылааҕынан Хадаар нэһилиэгин быһыйа, оройуоммутугар ыччаттары эт-хаан өттүнэн сайдыыга күүскэ үлэлэһэ сылдьар кэскиллээх тириэньэр Реворий Елисеев тэҥнээҕин булбата.
Кыайыылаахтар, миэстэлэспиттэр бука бары сыаналаах бириистэринэн, грамоталарынан, мэтээллэринэн наҕараадаланнылар.
Сэмэн ЖЕНДРИНСКЭЙ. Ааптар хаартыскаҕа түһэриитэ