Бу сыл бэс ыйыгар «Ситим» көҥүл суруйааччыларын сойууһугар соһуччу элбэх үөрүүлээх тэрээһиннэри, көрсүһүүлэри бэлэхтээтэ.
Ол курдук мин 18-ка Чурапчыттан Дьокуускайга кэлэрбэр номнуо — «Сарсын радиоҕа уһуллар буоллубут, быһа холбонууга» диэн буолла. 19-с чыыһылаҕа сойуус салайааччыларын кытта 4 киһи буолан НКИХ сырдык уораҕайыгар муһуннубут. Сорохпут эфиргэ бастакытын уһуллар буолан, кыратык долгуйуу баара. Биэриибит аата: «Инники күөҥҥэ» диэн, ыытааччы бэрт сэргэх, кэпсэтиини холкутук салайан ыытар Прокопий Алексеевич Хабаров. Чаастан ордук бириэмэҕэ үксүтүн бэрэссэдээтэлбит Александров Уйбаан Парфеньевич кэпсээтэ, ону тэҥэ суруйааччы Кожуров Степан Егорович- Ыстапаан Таастаах, мин уонна мелодист Семенов Сергей Афанасьевич бэйэбит эбээһинэспит уонна көрүүбүт туһунан сырдаттыбыт.
Иван Парфеньевич саҥатыттан: Саха сирин дьонун ахсаана аҕыйах да буоллар билиҥҥи кэмҥэ ордук киинэ, спорт, сэрии дьоруойдара, ыһыахтарбыт аан дойду киэҥ араҥатыгар биллэн-көстөн, улахан биһирэбил ылла диэххэ сөп. Сахалар бааллар диэн биллилэр. Дьиҥинэн, атын омук сэргиир эбит. Ол курдук санаа киирбитэ, арай, биһиги бэчээттэммит кэпсээннэрбит, хоһооннорбут кытайдыы, английскайдыы, турциялыы уонна да атын омуктуу тылбаастанан тас дойдуларга тарҕанан атыыга бардаҕына? Онтон төһө үп киириэн сөбүй диэн? Ону таһынан интернет онлайн нөҥүө да атыылыахха сөп, толкуйдаатахха араас ньыма баар эбит. Оччоҕуна кэлэр ыччат даҕаны кинигэ суруйарга, атыылыырга интэриэстээх буолан барыа этилэр. Кытайтан төрүттээх Кытай түмсүү салайааччытын Люй Ден Михаилы кытта көрсөн кэпсэттибит. Аҕата отутус сылларга Сунтаарга кэлэн олохсуйбута. Кини биһиги этиибитигэр сөпсөһөн, тылбаас игин өттүгэр, тэҥҥэ үлэлэһиэх буолла. Ону таһынан омук оҕолоро манна кэлэн, саха оҕолоро атын дойдуларга тахсан үөрэнэллэр. Сибээстэһэ олорор эбиппит дьигинэн.
Ити курдук бары тус санаабытын үллэстиннибит.
Ити күҥҥэ эрдэттэн былааннанан кыра Ыһыах тэрийээри гыммыппыт. Ону ардах мэһэйдээн, сахалыы «Махтал» кафеҕа көрсүһүү тэрийдибит. Манна мин саҥа киллэрбит кыргыттарым кэлбиттэрэ уонна да атыттары кытары көрсүстүбүт- билсистибит. Мин бэс ыйыгар сойууска үс саҥа чилиэни киллэрбитим, ол курдук: Чурапчыттан төрүттээх, режиссер үөрэхтээх, уруунаны сэҥээрээччи, иистэнньэҥ Обутова Прасковья Григорьевнаны, Үөһээ Бүлүүттэн төрүттээх хоһоон, кэпсээн суруйааччы Шологонова Валентина Дмитриевнаны уонна Амматтан төрүттээх сахалыы эмтиир, алгыс, акростих айааччы Платонова Кюкяйдиина Иннокентьевнаны.
Аны биир соһуччу көрсүһүү буолла. «Махталга» кэлэн баран омуктар олороллорун көрөн, омук тыла үөрэхтээх буолан английскайдыы ыйыттым, онуоха дьонум нууччалыы холкутук билэр, саҥарар буолан биэрдилэр. Биирэ Санкт-Петербург кыыһа эбит, биирэ саха. Германияттан кэлэ сылдьар Беттина диэн ыалдьыт эбит. «Эн бараҕын дуо Чурапчыга? Мин онно барабын сарсын» диэбитэ. Онтон Ыстапаан Таастаах — «Биһиги суруйааччылар сойуустарабыт» диэбитин истэн олус диэн сэҥээрдэ, үөрдэ. Хаартыскаҕа түһүөххэ диэн буолла. Бэрэссэдээтэлбитин кытта кэпсэтиэх буолан телефонун биэрбитэ. Ол кэпсэтии түмүгүн Иван Парфеньевич офиска сэһэргээбитэ.
Бэс ыйын 24- гэр Уйбаан Александров бастакы кинигэтин английскайдыы переводтаабыт Шадрина Агафья Николаевналыын көрсүһүөххэ диэн «Ситим» чилиэннэрэ офиска муһуннубут. Уйбаан кэпсээниттэн:
— Соторутааҕыта германияттан Штерн диэн журнал кэрэспэдьиэнэ Зенглинг Беттиналыын көрсөн кэпсэттим. Ол көрсүһүү алҕас ааһан иһэн билсиһииттэн саҕаламмыта. Омук киһитэ Германияттан кэлэ сылдьарын истэн «Саллаат аҕата» диэн кинигэ сороҕо английскайдыы тылбаастаммытын туох диирин истээри — «Английскайдыы ааҕаҕын дуо?» диэн ыйыппыппар — «Ааҕан» диэбитэ. Телефоммун биэрэн баран — «Саха дьоно суруйар кэпсээннэрин ааҕыаххын баҕарар буоллаххына батсааптаар диэбитим.
Ол киэһэ -«Кэпсээҥҥин ыыт» диэн кэлбитэ. Сарсыныгар — «Туох диэн санаатыҥ, хайдаҕый?» диэн ыйыппытым. «Маннык кэпсээни ааҕа иликпин, салгыыта баар дуо? Ыыт» диэбитэ. Устунан — «Көрсүөххэ, кэпсэтиэххэ» диэн көрдөспүтэ. Оннук болдьоһон көрсүбүппүт. «Тоҕо английскайдыы тылбаастаттыҥ, диир буоллахха — хаһан эрэ эйэ кэлиэ. Саха кэпсээннэрин омук сиригэр атыылыыр буолуохпут диэн санааттан боруобалаан көрүү».
Беттина үксүн — «Саха дьоно тоҕо сэриигэ барарый?» диэн ыйытан, ону билэ сатыыр.
Онуоха мин — «Россия биһиги дойдубут, дойду көмүскэлигэр бараллар» диэбитим.
Ити курдук Уйбаан бэйэтэ суруйбут кинигэтин омук дьоно хайдах курдук сэҥээрэ ааҕалларын өссө төгүл иһиттибит, биллибит.
Били радиоҕа үлэлиир Прокопий Алексеевич Хабаров эппитин курдук: «Саха киһитин, дьонун иһин, дууһатын арыйар бу биһиги кэпсээннэрбит, сэһэннэрбит буолаллар» диэн этиитинэн түмүктээтэҕим буоллун.
Сандаар Күн Сандаара, «Ситим» сойуус чилиэнэ