Халлааммыт кыһыары күһүнүгэр баран эрэр. Төһө да былытырдар сүрдээх тыйыс, киһи этин курдаттыы үрэр хаҕыс тыаллаах сарсыарда. Чыаппара бөһүөлэгин ыалларын буруолара халлаан үөһэ долгуннуура устан, ыраах таҥалай былыты кытта холбоһорго дылы буолбут. Ол эрээри кини эрдэлээн уһуктубут бөһүөлэк уулуссаларынан кэлэр-барар дьонтон уонна үлэ-хамнас саҕаланан эрэр тыаһыттан-ууһуттан күрэнэн эрэр курдук сыыйа симэлийдэр-симэлийэн уостан барар…
Ис-иһиттэн эҥсиллэн ханна эрэ тыраахтар модун мотуорун тыаһа ньирийэр, ону кытта тэҥҥэ массыына бээҕинэс сигнала холбонор. Алаҕар диэн ааттаммыт нэһилиэк арҕаа уһугар тутуллар саҥа балаҕан дьиэтин оҥоһуутугар бүгүн хаһааҥҥытааҕар да элбэх дьон халыҥ халҕаһата тоҕуоруспут. Көрдөөх-нардаах кэпсэтииттэн, арыт хатан күлсүүттэн бачча тухары чуҥкуйан турбут бөһүөлэк истиин-тастыын сэргэхсийэ түспүт курдук.
Ити аата манна нэһилиэнньэ күүстээх аҥардара уопсай дьыала иһин көмөлөһө, үлэлии кэлбиттэр. Кинилэр ити күн быйыл саҥа тутуллубут уонна сороҕо ситэриллэ илик балаҕаны ситэрэргэ, таһын ыраастааһыҥҥа, тас эркинин бүрүйэргэ ылсыбытынан бараллар.
Бөһүөлэк иһиттэн мустубут уонунан эр дьон уонна кэрэ аҥардар устар уһун күнү билбэккэ, сылайар диэн тугун умнан үлэни көҕүлүттэн туттулар. Кинилэр уопсай үлэлэрин “Алаҕар нэһилиэгэ” Тыа сирин түөлбэтин баһылыга Иван Оконешников бэйэтинэн салайар.
Ананыллыбыт үлэ төһө да ыараханын иһин күүстээх-уохтаах, эрчимнээх уолаттар дьулуурдарыгар бэринэргэ күһэлиннэ. Саҥа тутуу тас салҕааһына бүрүллэр. Саҥа балаҕаны тутууга тахсыбыт элбэх мас сыыһа, буор-хаар үлэһит кэрэ аҥардар илиилэринэн ыраастанар. Ититэр систиэмэ саҥа турбалара тардыллан балаҕан иһэ билигин быр курдук сылаас.
Бу барыта биир эрэ күн иһигэр буолбакка, хас да хонук устата көр-нар доҕуһуоллаах ыытыллар субуотунньук түмүгэ. Ол да иһин “көхтөөх үлэ – бэйэтэ көрдөөх сынньалаҥ” диэн бөһүөлэк олохтоохторо бэрт сөпкө этэллэр эбит. Субуотунньук кыттыылаахтарыгар олохтоох дьаһалта кэлэктиибэ махталларын биллэрэллэр.
Сэмэн ЖЕНДРИНСКЭЙ