Хоппо түгэҕиттэн көстүбүт саһарбыт хаһыат тугу кэпсиирин Улуу Кыайыы 80 сылын чэрчитинэн кэпсииргэ сананным.
Ол курдук, Чурапчыга интэринээт-оскуола томторугар ыал буолан олорбут эдьиийим, Хоту көһөрүллүү кыттыылааҕа, педагогическай үлэ бэтэрээнэ Мария Егоровна Карсанаева, күтүөтүм, Аҕа дойду Улуу сэриитин бэтэрээнэ, РФ, СӨ худуоһунньуктарын сойууһун чилиэнэ Петр Терентьевич Карсанаев хопполоруттан көстүбүт “Красно-армейская газета (из части не выносить)” диэн суруктаах 1945 сыллаахха ыам ыйын 9 күнүгэр, сэрэдэҕэ тахсыбыт 51 нүөмэрдээх саһарбыт хаһыат хараллан сыппыт.
Оччолорго бу хаһыат ис хоһооно саллааттарга харах уулаах төһөлөөх үөрүүнү аҕалбыта буолуой?!
Сидьиҥ фашист Сэбиэскэй Сойууһу сир үрдүттэн имири эһэр санаалаах кыа хаан тохтуулаах сэриитэ Германия Берлин куоратынан түмүктэнэн, өстөөх биһиги туллубат модьу күүспүтүн уйбакка, Германия сэбилэниилээх күүһэ биир тыла суох капитуляцияны биллэрбитэ. Бу хаһыакка икки өттүттэн илии баттааһыннаах, үс өттүттэн туоһу илии баттааһыннаах Байыаннай капитуляция актата бэчээттэммит.
Итини таһынан, 1945 сыллаахха, ыам ыйын 8 күнүгэр Сэбиэскэй сойуус Үрдүкү Сэбиэтин бэрэссэдээтэлэ Михаил Калинин уонна Үрдүкү Сэбиэт президиумун сэкирэтээрэ А. Горкин илии баттааһыннаах Сэбиэскэй Сойуус Үрдүкү Сэбиэтин президиума ыам ыйын 9 күнүгэр Кыайыы күнүнэн бигэргэтиллибитин туһунан ыйааҕа тахсыбыт.
Күтүөтүм Петр Терентьевич бу Улуу Кыайыыны Сталины кытта ыкса ситимниирэ. Кинини үрдүктүк тутарын, сыаналыырын, сүгүрүйэрин Петр Тереньевич уоттаах харахтара кэпсииллэрэ, үтүө тылынан ахтан ааһар кэпсээннэрэ туоһулууллара. “Сталин баар буолан кыайбыппыт” – диэн үгүстүк этэрин истэрбит. Махталын биллэрэн, Сталин мэтириэтин холустаҕа түһэрбитэ.
“За Сталина, За Родину!” диэн бойобуой ыҥырыынан биһиги байыастарбыт хайдахтаах да бэйэлээх кимэн киириигэ кэннилэринэн кэхтибэтэхтэрэ.
Бу Кыайыыны биллэрбит хаһыат үөрүү, дьол илдьитэ буолан төһөлөөх элбэх илиититтэн илиигэ бэриллибитэ буолуой?! Ол оннук 80 сыл устата көмүс курдук тутуллан, күн бүгүҥҥэ диэри хараллан кэллэҕэ.
Биһиги эйэлээх олохпутун уһансыбыт үтүөкэн дьоммутун – сэрии кыттыылаахтарын, хоту көһөрүллүү, үлэ, тыыл бэтэрээннэрин сырдык ааттарын өрүү үрдүктүк тутан, кинилэр тустарынан кэлэр кэнчээри ыччаппытыгар тиэрдэр ытык аналлаахпыт. Онон биһиги, кинилэри кытта алтыспыт, кинилэр кэпсээннэрин истибит дьон, ытык көлүөнэ дьоммут уоттаах сэрии сылларыгар тугунан да кэмнэммэт хорсун холобурдарын, ыар дьылҕаларын, оччотооҕу история чахчыларын ыччаттарбытыгар тиэрдэ, үйэтитэ туруоҕуҥ, киэн туттуоҕуҥ, кинилэр сырдык ааттарыгар сүгүрүйүөҕүҥ, үүнэр көлүөнэҕэ төрөөбүт дойдуга тапталы кыра саастарыттан иҥэриэҕиҥ!
Клара Кузьмина — Уус кыыһа