Үҥкүүгэ уостубат тапталынан

Ааҕааччы киэҥ араҥатыгар анаан Чурапчы улууһун культураҕа управлениетын  көҕүлээһининэн  улуус үҥкүүгэ сайдан кэлбит историятын кэпсиир “Үҥкүүгэ уостубат тапталынан”диэн кинигэ саха бастакы  балерината уонна педагога А.В.Посельская төрөөбүтэ 100 сылын көрсө кинигэҕэ үлэлэһэ сылдьабын.

Кинигэ 5 түһүмэхтэн турар. Бастакы түһүмэх үҥкүү чыпчаала буолбут балет театрын артыыстарыттан саҕаланар. Ахсынньы 24 күнүгэр  төрөөбүтэ 100 сылын бэлиэтэнэр саха бастакы  балерината уонна педагога А.В.Посельская уонна кини төрөппүт кыыһа Н.С.Посельская олохторо,үлэлэрэ киэҥник сырдатыллар.

Болтоҥоттон  төрүттээх САССР народнай артыыһа В.А.Саввин кыыһа 1964 с. Новосибирскафдааҕы хореографическай училищены бүтэрбит 1985 с. диэри 20 сыл устата Саха музыкальнай театрыгар балет солисткатынан үлэлээбит Саргылана Викторовна Маркова (Саввина ) айбыт,толорбут  оруолларын тустарынан уонна кини туһунан бииргэ үлэлээбит коллегалара  РФ үтүөлээх , СӨ народнай артыыската Е.А.Степанова ,РФ уонна СӨ үтүөлээх артыыската Н.Христофорова, Опера уонна Балет театрын музейын үлэһитэ Лира ГабышеваОпера уонна Балет театрын Л.Л.Габышев аатынан  музейын  фондатыттан 3 кинигэ 2019 с тахсыбыт иккис кинигэтиттэн ахтыыларын бу тахсар кинигэттэн билсиэххит. Болтоҥо музейын фондатыгар баар матырыйаалтан эмиэ ылылынна.

Аксения уонна Наталья Посельскаялар ааттарын сүгэр СӨ балетнай оскуолатын уонна колледжын Директора СӨ үтүөлээх артыыската, художественнай салайааччыта уонна преподавателя, бастакы романист суруйааччы Эрилик Эристиин хаан сиэнэ Дария Ивановна Дмитриева  1976 с. от ыйын 29 күнүгэр күн сирин көрбүтэ. Дириҥнээҕи оҕо музыкальнай оскуолатыгар үс сыл дьарыктаммыта, Новосибирскайдааҕы хореографическай училищеҕа 1986 с. үөрэнэ киирбитэ.1994 с. балет артисткатын дипломун ылан төрөөбүт өрөспүүбүлүкэтин театрыгар үлэҕэ киирбитэ. Кэргэнэ СӨ народнай артыыһа Дмитрий Дмитриевтыын  элбэх умнуллубат уобарастары айбыттара. 2012 с. СӨ Үтүөлээх артисткатын аата иҥэриллибитэ. 2023 с“Балет”сурунаал “Рыцарь танца”номинациятын бирииһин лауреатынан буолбута. 2001 с. балетнай оскуолаҕа преподаватель үлэтин тэҥҥэ тутан саҕалаабыта. 2006 с. хореографическай коллектив художественнай салайаачччыта, преподавателя, 2015 сылтан директорынан ананан үлэлии сылдьар. Кини опера уонна балет театрыгар айбыт оруолларын , билигин үлэлии сылдьар тэрилтэ үлэтин,инники былааннароын,соруктарын уонна ситиһиилэрин туһунан сиһилии суруллуоҕа.

Иванова Дария Григорьевна -СӨ үтүөлээх артыыската 1971 с. Бурятскайдааҕы хореографическай училищены бүтэрэн балеринанан үрдүк таһаарыылаахтык үлэлээн, 1996 сылтан  Посельскаялар ааттарын сүгэр хореографическай училище преподавателинэн күн бүгүнүгэр диэри үрдүк таһаарыылаахтык үлэлии сылдьар. Аҕалара Иванов Григорий Николаевич Аҕа дойду сэриитин кыттыылааҕа, Кыһыл Сулус уордьаннаах, «Хорсунун иһин» мэтээллээх эргиллибитэ. Сэттэ оҕону тулаайах хаалларан баара-суоҕа 44 сааһыгар орто дойдуттан барбыта. Ийэлэрэ Аана сэттэ оҕолоро бары кэриэтэ культура эйгэтин ааттаах-суоллаах үлэһиттэрэ буолбуттара.Убайдара Григорий СӨ культуратын үтүөлээх үлэһитэ,ССРС культуратын туйгуна. Муома народнай театрыгар уһуннук худуоһунньугунан үлэлээбитэ. Дария Григорьевна 30-тан тахса сыл хореографическай педагогикаҕа олоҕун анаабыт  “Гражданскай килбиэн” знак хаһаайына, 2024 с. СӨ   “Бастыҥ учуутала ” бириэмийэнэн наҕараадаламмыт.

Кини бииргэ төрөөбүт балта 1975 с. Новосибирскайдааҕы хореографическай училищены бүтэрбит, П.А. Ойуунускай аатынан музыкальнай-драматическай театрга 20 сыл үҥкүүлээн,үтүө суобастаахтык үлэлээн, билигин  бочуоттаах сынньалаҥҥа олорор, 3 уол күн күбэй ийэлэрэ,элбэх сиэн эбээлэрэ  Софронова Елена Григорьевна, биир ийэттэн-аҕаттан Чурапчы сэлиэнньэтигэр төрөөбүт эдьиийдии-балыстыылар тустарынан суруйууну, биллэн турар, ааҕааччылар  интэриэһиргиэхтэрэ. Дьэ онтон саха балетыгар саҥа кэрдиис кэм саҕаланар. Ол курдук өрөспүүбүлүкэҕэ хореографическай оскуоланы,  колледжы астарары туруорсан  астаран Н.С.Посельская  бу үөрэх кыһата үлэлээн, Саха сиригэр аан маҥнай балет артыыстара уһуйуллан тахсыылара саҕаланар.

Ренат Иванович Хон- СӨ үтүөлээх артыыһа 15 сыл устата балет солиһынан үрдүк таһаарыылаахтык үлэлээбитэ. 2012 с.Арктикатааҕы искусство уонна культура госудларствен. институтун бүтэрбит. 2004 с .Суорун Омоллоон аатынан Госуд .опера уонна Балет театрыгар үлэҕэ ылыллыбыт. 2015 сылтан  Аксения уонна Наталья Посельскаялар ааттарынан хореографическай училищеҕа  преподавателинэн үлэтин саҕалаабыт. Москватааҕы хореография государств. Академиятыгар квалификациятын үрдэтэр курсу барбыт. 2018 сыдтан  Россиятааҕы балетнай оскуолалар фестивалларыгар,араас таһымнаах Бүтүн Россиятааҕы научнай практическай конференцияларга үөрэнээччилэрин ахтыыбынайдык кытыннарар. 2018 с.  үөрэппит  оҕолорун бастакы выпуһун таһаарбыт. Саамай биир  классическай үҥкүү эйгэтигэр тарбахха баттанар талааммыт.Төрөөбүт түөлбэтэ Чыаппара.

 

Кобякова Таисия АфанасьевнаСӨ Суорун Омоллоон аатынан Государственнай Опера уонна Балет театрын артыыската. Чурапчыга олорор Таисия, Афанасий Кузьминнар түөрт оҕолоруттан кыралара. Таисия кордебалекка үҥкүүлүүр, үгүс гастролларга сылдьыста. Нерюнгрига,Хабаровскайга,КНР-га Харбин куоракка, Уфаҕа, Казаҥҥа,Комсомольск на Амуре, Санкт Петербург, Москва, Казахстан, Кыргыстан. Икки игирэ кыыстаах, уоллаахтар.Үс оҕо күн күбэй ийэтэ да буоллар талан ылбыт идэтиогэр бэриниилээхтик үлэлии,айа сылдьар.

Кузьмина Мария АлександровнаСӨ культуратын туйгуна Суорун Омоллоон аатынан Опера уонна Балет театрын солистката. “Биһиги убайдыы балыс Мария уонна Семен Кузьминнар Дьокуускайдааҕы Аксения уонна Наталья Посельскаялар ааттарынан хореографическай училищаны ситиһиилээхтик үөрэнэн бүтэрбиппит. Мин Мария Суорун Омоллоон аатынан опера уонна балет Государственнай театрыгар балет солискатынан, Семен Кыыл Уола-С.А. Зверев аатынан үҥкүү национальнай театрыгар  үлэлиибит. Биһииги Чурапчы оройуонугар Дириҥҥэ Мария Павловна, Александр Семенович Кузьминнар дьиэ кэргэннэригэр алтыс, сэттис оҕонон төрөөбүппүт. Бииргэ төрөөбүт ахсыабыт: биэс эдьиийдээхпит, биир бырааттаахпыт.Уус-уран самодеятельность биир кэрэ куоластаах ырыаһыта Варвара Спиридоновна Кузьмина сиэннэрэ эбиттэр.

Деляев Александр Вячеславович Хореографическай училищены игирэтин аҥара Вячеславтыын 2011 сыллаахха бүтэрбиттэрэ.Вячеслав СА..Зверев-Кыыл Уолун аатынан Үҥкүү театрыгар, Александр Суорун Омоллоон аатынан Опера уонна Балет театрыгар үлэҕэ ылыллыбыт. Төрөөбүт төрүт түөлбэлэрэ Хатылы.Театр туруорар бары спектаклларыгар кордебалекка араас характердаах оруолларга араас уобарастары  толорууга  айымньылахтык үлэлии сылдьар.

Кэргэнэ Мотрена балет артыыһа идэлээх. Билигин Марфа Колесова, Сергей Расторгуев ааттарынан СӨ Госуд.циркатыгар үлэлиир.

 

Григорьева (Семенова) Виктория Владимировна 22.10.1992 сыллаахха Гоголев Владимир Андреевич уонна Семенова Валентина Георгиевна дьиэ кэргэннэригэр иккис кыыс оҕонон күн сирин көрбүт. 1999 сыллаахха Чурапчытааҕы алын сүһүөх оскуолаҕаүөрэнэ киирбит:“Оскуолаҕа үөрэнэр кэммэр эһэм  Андрей Петрович Гоголев аатын сүкпүт Оҕо музыкальнай оскуолатынар үҥкүү кылааһыгар уорэммитим. Алын кылааһы бүтэрэр сылбар А.В Посельская аатынан балетнай училищеҕа набор буоларын истэн хас да түһүмэҕин маҥнайгы сырыыттан ситиһиилээхтик туттаран  2004 сыллаахха бэһис кылааска үөрэнэ киирбитим. 2011 с. ситиһиилээхтик үөрэхпин бүтэрэн үҥкүүһүт идэтин ылбытым. Ол сылга балет судаарыстыбаннай театрын үлэһитэ буолбутум. Бүгүҥҥү күҥҥэ дылы өрөспүүбүлүкэ, Арассыыйа, тас дойду араас куораттарыгар балет театрын  араас туруорууларыгар көрдөрө,үҥүүлүү сылдьабын: «Стерх» диэн (Дьокуускайга 2013-2019 сс.)Бүтүн Арассыыйатааҕы классическай балет бэстибээлигэр кыттыбытым. Тыва өрөспүүбүлүкэтигэр 2019 с.Кызылга “Улахан гастроллар” диэнфедеральнай бырайыакка киирсэн, региональнай бырагыраамма иитинэн гастроллаан кэлбиппит.. Арассыыйа I, III уонна V  музыкальнай театрдар бэстибээллэригэр  «Видеть музыку» (Москва 2016, 2018, 2020). ыытыллыбыт улахан түһүлгэлэргэ кыттыыны ылбытым.”Улахан гастроллар” федеральнай бырайыагынан2021 с.Приволжскай ФО 4 куораттарынан, 2022 с. Уральскай ФО-6 куораттарынан уонна норуоттар иекки ардыларынааҕы бырагыраамманан2024 с. Казахстакҥҥа  Астана уонна Алматы куораттарга, Кыргызстаҥҥа Бишкек куоракка гастроллаан кэддибит.

Аманатов Эдуард Васильевич Мария Николоаевна, Василий Ефимович Аманатовтар дьиэ кэргэннэригэр Чакырга 1989 с. төрөөбүт.Чурапчы начальнай оскуолатыгар үһүс кылаас кэнниттэн 1999 с. хореографическай учидищеҕа үөрэнэ киирбит. 2007 с. үөрэҕин бүтэрэн Суорун Омоллоон аатынан СӨ Операҕа уонна балекка театрыгар үлэҕэ киирбит. Бүгүҥҥү куҥҥэ диэри айымньылаахтык кордебалекка үлэлии сылдьар.

Үҥкүү үрдүкү тэрилтэтигэр  күн бүгүн Чурапчыттан үлэлии сылдьар  артыыстарбытын уонна преподавателлэри кылгастык  билиһиннэрдим. Кэлэр түһүмэх С. А.Зверев -Кыыл Уолун аатынан Үҥкүү судаарыстыбаннай театрын артыыстарын билиһиннэриэҕим.Ким үҥкүү кинигэтин интэриэһиргээбит кинигэни атыылаһарга заявкаҕытын эрдэттэн улуустааҕы культура управлениетыгар суруйтара сылдьыҥ..Төһө заявка киирбитинэн кинигэ ахсаана быһаарыллар.Аксения уонна Наталья Посельскаялар ыра санааларын олоххо киллэрсэн ,Чурапчы саҥаттан саҥа көлүөнэ ыччаттара үҥкүү үрдүкү чыпчаалыгар бэйэлэрин күүстэрин холоноллор уонна саха норуотун ыччаттарын уһуйууга педагог быһыытынан сүҥкэн кылааттарын киллэрсэ сылдьаллар. Биһиги биир дойдулаахтара кинилэр ааттарынан киэн туттабыт уонна  ис сүрэхтэн эрэнэбит Суорун Омоллоон аатынан  Опера уонна Балет  театрыгар айымньылаахтык үлэлииллэригэр, сыллата үрдүктэн үрдүк кирбиилэри ыла турун диэн алгыыбыт!

Суруналыыс  М.А.Герасимова-Сэҥээрэ.