Күһүҥҥү тымныы түһүөр, кыһын олорон үөрэнэр сирдэрин булуохтарыгар диэри Саша Пестерев, Вася Санников, Илья Попов, Дмитрий Далбаев Дириҥҥэ Мэлдьэхситтэн сылдьаллара, субуота ахсын дьиэлээн баран бэнидиэнньиккэ оскуолаҕа хойутаан кэлэн кылаас иннитигэр тахсан буруйдана-сэмэлэнэ тураллара билигин сырдык эрэ өйдөбүл.

Дьиҥинэн, кинилэр дьонноро сарсыарда оскуолаларыгар сөпкө тиийэр гына тэрийэн ыыталлара. Ону улдьаа мэник уолаттар көтөрү-сүүрэри эккирэтэн, от-мас төрдүн ааҕан уруоктарын куоттаран мөҕүллэр буолаллара.

Онтон ыла балачча эмэ сыл ааспыта. Оччотооҕу оҕолору бары олоххо, ким-туох дьоҕурдааҕынан, бэйэлэрин суолларын булуммуттара. В.Н. Санников уонна И.И. Попов үрдүк үөрэхтэнэн үлэлээн-хамсаан барбыттара. Оттон Александр Пестерев механизатор буолар баҕатын толорон, 1957 сыллаахха суоппар идэтин ылбыта. Бастаан төрөөбүт-үөскээбит колхуоһугар, Эриликкэ үлэлээбитэ. Үөрэҕин саҥа бүтэрэн уруулга олорон эрэр уол билбэтэ-көрбөтө, мунаарара үгүс буолара. Онуоха биир идэлээх аҕа табаарыстара элбэхтик сүбэлииллэрэ, көмөлөһөллөрө, ардыгар сэмэлиир да түбэлтэлэрэ баар буолара. Ол эмиэ бастаан туран истэҕинэ дьалаҕай соҕус туттуулааҕын, харса-хабыра суох сырыылааҕын оннооҕор аймахтара соччо-бачча сөбүлээбэттэрэ. Эдэр суоппар талан ылбыт идэтин улам баһылаан, тардыстан, ис сүрэҕиттэн ылларан, үлэлээн-хамсаан барбыта.

Күн-дьыл ааһан испитэ. Александр сыыйа уопуттаах суоппардар ахсааннарыгар киирбитэ. Кинини эргиэн систиэмэтигэр көһөрөн үлэҕэ ылбыттара. Онно даҕаны үтүө суобастаахтык үлэлээбитэ, дьон-сэргэ, салалта махталын ылбыта. Ыраах рейстэргэ үгүстүк сылдьара, нэһилиэнньэ күннэтэ наадыйар табаарын элбэхтик тиэйэрэ.

Кэлин, оройуон киинин оттук маһынан хааччыйыы улахан соруга турбутугар, 1973 сыллаахха лесопууҥҥа ыыппыттара. Онтон ыла кини бу тэрилтэҕэ үрдүк таһаарыылаахтык үлэлээбитэ, производство биир бастыҥын быһыытынан биллибитэ.

Суоппарга сарсыардатын эрдээлээн, киэһэтин хойутаан 45-50 биэрэстэлээх сирдэртэн кыһыҥҥы бытархан тымныыга, хамыйах тилэҕэ куурбат кылгас күнүгэр иккилиитэ кырынан оттук маһы тиэйии манан аҕай дьыала буолбатах. Кини оччолорго күн ахсын биирдэ киллэриитигэр 15-тии кубометр маһы хочуолунайдар тастарыгар, тэрилтэлэргэ, ардыгар ыалларга сүөкүүрэ. Туппут тиэхэньикэтэ саахалланнаҕына бириэмэтин аахсыбакка, түүннэри алдьаныы биричиинэтин быһааран, тутатына оҥорор үгэстээҕэ уонна төһө да хойутаатар, сарсыарда дэлээнэҕэ барыахтаах бириэмэтиттэн хаһан да хойутаабыта диэн суоҕа. Кини ол оннук холобурун бииргэ үлэлиир үгүс табаарыстара батыспыттара.

Александр Михайлович көрдөрүүтүн сыл ахсын тупсарара, үрдэтэн иһэрэ. 1976 сыллаахха 2420 кубометр маһы киллэрбит эбит буоллаҕына, пятилетка төрдүс сылыгар 3717 кубометры тиэйэн сорудаҕы лаппа аһарбыта. Чулуу суоппар 1980 сыллаахха пятилеткатааҕы былаанын РСФСР, Саха АССР Үрдүкү Сэбиэттэригэр уонна олохтоох Сэбиэттэргэ буолаары турар быыбардары көрсө толорорго дьулуһан туран үлэлээбитэ. В.И. Ленин төрөөбүтэ 110 сыла туолуутун кэлиэхтээх пятилетка суотугар үлэлээн дьоһуннук көрсөр дьулуурдааҕа. Коммунистическай үлэ удаарынньыга биэрбит бигэ тылын толорор туһугар өссө күүскэ тэптэрэн туран үлэлиирэ. Кини аны 1000-тан тахса кубометр маһы киллэрдэҕинэ пятилеткатааҕы кирбиитин ылыахтааҕа.

Александр Михайлович Пестерев – дьоллоох дьиэ кэргэн ытыктанар аҕата. Пестеревтэр сэттэ оҕоломмуттара. Кэргэнэ Варвара Иннокентьевна эргиэн биир уопуттаах үлэһитэ, эмиэ дьон киһитэ этэ.

Оройуон биир бастыҥ суоппара Александр Пестерев өрүү уйгулаах олоҕу уһансыы үөһүгэр сылдьара, кэлэр кэрэ кэскил суолунан соргулаахтык айанныыра.

 

Сэмэн Жендринскэй