Бүгүҥҥү тустуу күнүгэр Чурапчы улууһун успуорка управлениетын начаалынньыга Дьулустан Егоров эҕэрдэтэ

Тустуу – киһи-аймах устуоруйатыгар биир былыргы успуорт көрүҥэ. Устуоруйа кэрэһилииринэн, былыр туроктар, гректэр, дьоппуоннар, шумердар, египтяннар тустуунан сөбүлээн дьарыктаммыттар. Оттон былыргы Грецияҕа тустуу номохторго уонна литератураҕа биллэр миэстэни ылара. Өссө уруккуттан, тустуу – Олимпийскай оонньуу биир сүрүн көрүҥүнэн буолбута. 1904 сыллаахха ыам ыйын 23 күнүгэр Австрия киин куоратыгар Венаҕа, тустууга аан дойду бастакы чөмпүйэнээтэ саҕаламмыта. Онон 2013 сылтан бу күн, бэйэлэрин олохторун тустууга анаабыт дьон официальнай бырааһынньыктарынан биллэриллибитэ.

Манан сибээстээн кылгастык, Саха сиригэр тустуу сайдыытын туһунан сырдаттахха, көҥүл тустууга өрөспүүбүлүкэ маҥнайгы  чөмпүйэнээтэ 1956 сыллаахха, олунньу ыйга ыытыллыбыта. Онно Саха сирин аҕыс оройуонуттан көбүөргэ 34 бөҕөс тахсан күөн көрсүбүтэ. Тустуу сахаларга хааннарыгар баар буолан, успуорт саҥа көрүҥэ түргэн тэтимнээхтик сайдан киирэн барбыта. Көҥүл тустууну Саха сиригэр төрүттээбит уонна тэниппит дьонунан успуорт талааннаах салайааччыта Николай Николаевич Тарскай, ССРС үтүөлээх тириэньэрэ Дмитрий Петрович Коркин, РСФСР үтүөлээх тириэньэрэ Николай Николаевич Волков, энтузиаст тириэньэрдэр Василий Гаврильевич Румянцев, Кирилл Петрович Григорьев уо.д.а. буолаллар. 1964 сыллаахха Дьокуускайга РСФСР бастакы чөмпүйэнээтэ тэриллибитэ. Онно Алкивиад Иванов, Петр Алексеев, Альберт Захаров, Эдуард Гегеев кыһыл көмүс мэтээллэри ылбыттара.

1972 сыллаахха Мюнхеннааҕы сайыҥҥы Олимпийскай оонньууларга Роман Дмитриев саха тустууктарыттан бастакынан чөмпүйүөн үрдүк аатын ылбыта. Оттон түөрт сыл буолан баран, улуу тириэньэр Дмитрий Петрович Коркин үс иитиллээччитэ ССРС сүүмэрдэммит хамаандатын састаабыгар киирэн Монреаллааҕы Олимпиадаҕа ситиһиилээхтик кыттыбыттара. Павел Пинигин кыһыл көмүс, Роман Дмитриев уонна Александр Иванов үрүҥ көмүс мэтээллэринэн наҕараадаламмыттара. Бу, Саха сирин успуордун өрөгөйө этэ. Араас сылларга аан дойду чөмпүйүөннэринэн буолбуттара: Роман Дмитриев, Павел Пинигин, Герман Контоев, Виктор Лебедев. Тустуу күнүнэн сибээстээн биһиги, саха тустуутун дорҕоонноохтук ааттаппыт бөҕөстөр ааттарын киэн тутта этэбит: Дмитрий Даниловы, Петр Гаврильевы, Николай Гоголевы, Максим Сибирякову, Петр Алексеевы, Алкивиад Иванову, Альберт Захаровы, Вячеслав Карповы, Петр Попову, Алексей Ермолаевы, Семен Макаровы, Семен Морфунову, Николай Неустроевы, Владимир Радченконы, Игорь Кудрявцевы, Прокопий Шестаковы, Гавриил Дмитриевы, Николай Захаровы, Илларион Федосеевы, Григорий Христофоровы, Василий Гоголевы, Егор Алексеевы, Петр Христофоровы, Михаил Ноговицыны, Василий Алексеевы, Егор Борисовы, Алексей Диодоровы, Кирилл Захаровы, Иннокентий Зыряновы, Роман Цыпандины, Владимир Яковлевы, Артур Константиновы, Егор Старостины, Иннокентий Аянитовы, Герман Контоевы, Василий Стручкову, Николай Яковлевы, Петр Малардыровы, Степан Сивцевы, Валерий Керемясовы, Михаил Протопоповы, Владимир Торговкины, Артур Федоровы, Петр Юмшановы, Александр Контоевы, Прокопий Петрову, Виктор Лебедевы, Осип Михайловы, Арыйан Тютрины, Виктор Рассадины, Егор Пономареву, Станислав Захаровы, Данил Неустроевы, Альберт Макаровы уонна да атыттары.

Итиэннэ, олохторун тустууга анаабыт тириэньэрдэри, спорт бары исписэлиистэрин Тустуу күнүнэн истиҥник эҕэрдэлиибит!

 

Сэмэн Жендринскэй