Оччотооҕуга киинэ иһэр сураҕа төһө эмэ эрдэттэн бүтүн нэһилиэги эҕирийиэх түргэнинэн тилийэ көтөрө. Сэргэхсийии-сээбэҥнэһии, кэтэһии-манаһыы ыраатара. Тулуйбат-тэһийбэт муҥутаан, аныаха диэри олорбут олохторун бары үөрүүлэрин тамты умнан, ордук оҕо-аймах утуйар уута көтөрө.

Оннук, бөһүөлэккэ киирэр суол төрдүн харахтарын дьүккэтэ ыалдьыар диэри манаһан, чөрбөҥнөһөөччүлэр ортолоругар кыракый Кеша куруук баар буолара. Аны күүтүүлээх киинэлэрэ кэлэн тэлиэгэттэн эбэтэр сыылаҥхай сыарҕаттан сүөкэнэн, мотуора, аппараата улахан бодьууһунан оннуларын булан, табах буруолаах саалаҕа киинэ көстөн бүтэн хат хомуллан барыар диэри ааспакка-арахпакка кыҥастаһааччы эмиэ кини этэ.

Арыый улаатан истэҕин ахсын, били урут таҥара курдук көрөр мэхээньиктэринээн бодоруһан, киинэ көрдөрөргө ону-маны көмөлөһөн илии-атах буоларын туохтааҕар да ордороро. Кэлин төрөөбүт Кытаанаҕар оскуолаҕа сылдьан бэйэтэ сыстан киинэни көрдөрөргө үөрэммитэ уонна сүрэҕин түгэҕэр кистии сылдьыбыт баҕатын ситиһэргэ, киинэ мэхээньигэ буоларга быһаарыммыта.

Ыра санаата 1963 сыллаахха туолбута. Дьокуускайдааҕы киинэ мэхээньиктэр оскуолаларын бүтэрбит эдэр исписэлиис Иннокентий Бурцев дойдутугар үлэлии кэлбитэ. Кини оройуоҥҥа киинэнэн нэһилиэнньэни хааччыйыыны хаачыстыба өттүнэн тупсарыыга, кэтит экраннаах киинэ хартыынаны көрдөрүүнү, саҥа тиэхэньикэни баһылааһыны саҕаласпыттартан биирдэстэринэн буолбута, маҥнайгы категориялаах киинэ мэхээньигэ буола үүммүтэ. Тустаах эбээһинэһигэр үтүө суобастаахтык сыһыаннаһара, производственнай сорудахтарын куруук толороро, дьонугар-сэргэтигэр убаастанар эдэр үлэһити 1970 сыллаахха киносеть дирекцията фильмопроверщик сэдэх идэтигэр үөрэттэрэ ыыппыта.

Дьэ, онтон бэттэх Иннокентий Иванович саҥа түбүктээх уонна эппиэттээх үлэтигэр эҥкилэ суох үлэлээбитэ. Оччотооҕуга Майатааҕы кинопрокаттан кэлэр киинэ лиэнтэлэрин, барытын биир да хаадыры көтүппэккэ, кичэллээхтик бэрийэн, хонтуруоллаан экраҥҥа таһаартарара, сорохторун устара, категорияларын чуолкайдыыра. Кини үөрүйэх илиитин иһинэн, репертуарнай былаан быһыытынан, ыйга ортотунан 120-140 киинэ лиэнтэлэрэ киирэн ааһаллара. Итинник, хастыы эмэ биэрэстэнэн усталаах, лиэнтэни хас биирдиилэрин, кыра да дьиэгин аһарбакка, эт хараҕынан кыҥастаһан сыныйан көрүү манан аҕай дьыала буолбатаҕа биллэр. Хас биирдии быстыыны-ойдууну тута оҥорон, салҕаан иһиллиэхтээҕэ. Онуоха улахан сатабыл наадатын Иннокентий Иванович үлэтин кэмигэр көрөн итэҕэйиэххэ сөбө.

Киинэ лиэнтэ туттуллууттан туорааһына судаарыстыбаҕа кырата суох ночооту аҕалара. Дьэ ол иһин лиэнтэлэри бэрэбиэркэлээччи чөлүгэр түһэриллибэт гына алдьаныы иһин туһааннаахтартан ирдэбили оҥорорго модьуйаллара. Кистэл буолбатах, сорох киинэ мэхээньиктэр саҥа кэлбит киинэ лиэнтэлэри дьалаҕайдарыттан быһыта-хайыта тыыттарыылара тахсара. Оннуктарга эйэлэспэт буолууну Иннокентий Иванович бэйэтин мүччүрүйбэт иэһинэн ааҕара.

“Маарыкчаан” киинэ тыйаатыр биир уһугар быһыллыбыт дьоҕус хоско киинэ лиэнтэлэр бааҥкалара куруук кыстанан турар буолаллара. Итилэри бэрэбиэркэлээһиҥҥэ, бутуйбакка, наардааһыҥҥа, пааспардааһыҥҥа, аатын-суолун чуолкайдааһыҥҥа уонна туһааннаах аадырыһынан ыытыыга бэйэтин көмөлөһөөччүтэ Е.Т. Неустроевтыын Иннокентий Иванович күннэтэ түбүгүрэрэ.

Кини – дьоллоох дьиэ кэргэн тапталлаах аҕата этэ. Кэргэнэ, Ирина Константиновна, эмиэ киинэ мэхээньик этэ. Оройуон киинигэр Чараҥнааҕы установкаҕа таһаарыылаахтыр үлэлиирэ. Оҕолоро билигин улууспут тутаах дьоно буола үүнэн, бэрт таһаарыылаахтык үлэлии-хамсыы сылдьаллар.

Иннокентий Бурцев киносеть дирекциятыгар биир саамай ытыктанар үлэһитинэн биллэрэ. Кини ханнык даҕаны уопсастыбаннай сорудахха эппиэтинэстээхтик сыһыаннаһара. Холобура, кинопрокат техническэй инспекторын эбээһинэһин ситиһиилээхтик толорон хас да төгүл бэлиэтэммитэ. Итини таһынан киносеть дирекциятын сэбиэтин чилиэнэ этэ.

Коммунистическай үлэ удаарынньыга Иннокентий Иванович Бурцев ССРС киноматографията 50 сыла туолуутугар ССКП райкомун, райсовет исполкомун Бочуотунай грамотатынан наҕараадаламмыта. Оттон 1980 сыллаахха сэмэй үлэһиккэ ССРС Миниистирдэрин Сэбиэтин Киноматографияҕа судаарыстыбаннай кэмитиэтин уонна култуура үлэһиттэрин профсойууһун КК Бочуотунай грамоталара туттарыллыбыттара.

 

Сэмэн Жендринскэй